IS HET VERHAAL VERTELD?

Wat de paarden ons hierover leren

Lieve lezer, ik schreef je vorige week dat ik het graag met jou wilde hebben over

‘Hoe je de luidsprekers in je hoofd kan uitschakelen’, maar… ik heb beslist dat even uit te stellen tot een volgende blog omdat ik, na mijn vorige blog, een interessante mailvraag kreeg van iemand die me vroeg wat bedoel je met de vraag, als het over intieme relaties gaat: ‘Is het verhaal verteld?’ of ‘Is het boek gelezen?’

Dit is de cruciale vraag die ik in mijn praktijk stel als iemand met me deelt dat hij of zij zich ellendig en leeg voelt en niet meer weet, zelfs niet meer kan voelen, of ze nog wel, of niet van hun partner houden of ze moeten blijven vechten en proberen de relatie in stand te houden, of er beter aan doen om de relatie te beëindigen? Ze denken vaak dat ze de beslissing niet kunnen of durven nemen vanwege angst voor het ongekende, angst voor de consequenties, angst voor de reactie(s), schuldgevoel… Ze ervaren dat de liefde, de aantrekking, het goed gevoel, de geborgenheid…er niet meer is.

De meeste van deze vragen geven aan dat de persoon in kwestie zich op dat ogenblik vooral verhoudt ten opzichte van ‘angst’ voor het ongekende (de buitenwereld, of datgene wat nog niet gekend is). In dat geval denk ik dat het nuttig is om zeker eerst te verdiepen in jezelf, los van de toestand van de relatie of de gevolgen, en te onderzoeken waar en waarom de disbalans is ontstaan en wat gemaakt heeft dat die situatie die dan ontstaan is, niet eerder het licht heeft gezien. Is de disbalans die ontstaan is in de relatie alleen bij de partner te vinden of, heeft de vraagsteller zelf hier ook een aandeel in gehad? Denk bijvoorbeeld even aan het voorbeeld van vorige week waar we de impact hebben bekeken van de aantrekkings-dynamiek tussen 'het over-functioneerders-profiel' en het

'onder-functioneerders-profiel', maar zo ook bestaat er een bijzondere dynamiek tussen het codependente profiel en het toxische profiel en vice versa. Zo ook merk ik vandaag dat er een dynamiek aan het ontstaan is, tussen een manipulatief profiel dat er zeker van is dat hij/zij een sterke sparring partner kan zijn in een relatie met een toxisch profiel... met alle gevolgen van dien. Verholen dynamieken in al deze domeinen, kunnen heel wat aan het licht brengen, om ‘The twilight zone’ waarin de vraagsteller zich bevindt te verhelderen.

Het is ook een leerzame uitnodiging om de vragensteller te vragen om te visualiseren hoe hij/zij zou reageren, als alle de angst-hindernissen die vernoemd worden, zouden overwonnen zijn. Zou er dan een beslissing kunnen genomen worden en hoe zou die eruit zien?

Maar waar ik als coach met of zonder paarden, mijn mosterd vandaan haal, bij dit soort vraagstelling, is precies bij de paarden.

Klinkt vreemd in de oren? Laat me dit even uitleggen:

Paarden leven vanuit het Vitaliteitsprincipe en de Levenskracht.

Levenskracht werkt samen met je ‘potentie’ of potentieel. Je potentieel geeft je de kans om een juiste ‘vorm’ te vinden in de werkelijkheid. Potentieel zelf heeft geen vorm. Zie het als een zaadje waarin alle ingrediënten voor toekomstige vormen al vervat zijn

Als potentie een juiste vorm vindt, zwem je als het ware mee met de stroom, er is flow en je vitaliteitsenergie is hoog, vandaar de kracht van het vitaliteitsprincipe. Maar vindt potentie geen vorm meer, dan kwijnt en verdwijnt je levenskracht en je vitaliteit. Je zwemt dan tegen de stroom in en dat vraagt veel extra energie, geeft weinig of geen resultaat en resulteert in een gevoel van leeglopen, klachten en mogelijke fysieke aandoeningen.

Omdat de paarden altijd in tune zijn met de werkelijkheid zoals ze is, zijn ze in tune met ‘levenskracht’. Wij mensen zijn geneigd om via ‘behoudskrachten’ een bestaande vorm

(organisatie, relatie, project, baan…) vast te houden, terwijl de werkelijkheid het natuurlijke proces van evolueren en transformatie van ons vraagt. Met andere woorden, een organisatie is dan niet meer in tune met zijn levenskracht, niet meer in tune met de levenskracht, met zijn potentie, met zijn bestemming, met zijn vitaliteit. Een relatie heeft zijn bestemming bereikt, maar wordt toch voortgezet. In dat geval is de huidige vorm niet langer compatibel meer met wat de werkelijkheid vraagt, er wordt iets voortgezet of in stand gehouden dat eigenlijk om beëindiging vraagt. Dat lukt zoals gezegd soms een tijdje, maar het kost veel extra energie en ons lichaam ontwikkelt allerlei klachten en symptomen, omdat je… tegen de stroom van de werkelijkheid in zwemt. Je bent niet langer in tune met je potentie.

Paarden voegen zich voortdurend naar de werkelijkheid.

Vitaliteit is ten diepste toestaan dat de werkelijkheid het overneemt. Als een paard vanuit zijn wijsheid, in een opstelling met paarden, deze disbalans ervaart bij de coachee, reageert het daar liefdevol maar genadeloos op. Het trekt zich terug uit de sessie en gaat verder grazen wat hem gronding en terug bij zichzelf komen oplevert. Eigenlijk, is het een uitnodiging zowel aan de coachee als de coach, om dezelfde beweging te maken. Ze tonen ons dat er misschien meer ‘levenskracht’ zit in het besluit om (delen van) het verleden onopgelost te laten, dan in het vinden van oplossingen. Het is daarom belangrijk dat de coachee dat wat onaf is, onder ogen ziet en het werkelijk loslaat, of noem het stopt met het vast te houden. Juist in de (h)erkenning van het verleden, in ‘het is gebeurd’, in het onaf zijn, zit potentieel en dus vitaliteit voor een nieuwe beweging. Dan is de coachee onmiddellijk op een andere manier verbonden met zijn achtergrond. Hij/zij kan zich nu omdraaien naar de toekomst en zich overgeven aan levenskracht en wat zich van daaruit wil ontvouwen in de toekomst, ‘in service of life’, en niet ‘in service of the past’.

Leven in resonantie met ‘levenskracht’ wil ook zeggen dat je leeft in resonatie met ‘eindigheid’, dat je bereid bent om te zien en te (h)erkennen dat een vorm eindigt.

Dat geeft op een bepaalde manier ook kracht. Je kiest dan opnieuw voor je potentie en daarmee voor je bestemming en je levenskracht.

Of het nu gaat om een product, het behoud van een baan, een relatie, eigendom of gezondheid: ieder object heeft een bepaalde potentie met een begin en een einde.

In tune met ‘levenskracht’ van een vorm, is in tune zijn met het begin en het einde ervan.

We spreken van: AAN DE POTENTIE VOORBIJ, wanneer de eindigheid van iets niet (h)erkend wordt; je bent dan als het ware aan de potentie voorbij.

Bij bedrijven zie je dat soms wanneer ze op basis van een bepaald leidend principe zeer succesvol zijn geweest. Op het moment dat dat eindigt, worden dan vanuit bepaalde marketingstrategieën allerlei pogingen gedaan om het oude leidende principe een of ander nieuw gezicht te geven; ondertussen heeft dit leidend principe eigenlijk zijn bestemming bereikt in de samenleving.

Organisaties zijn bijvoorbeeld ook vaak goed in het ‘nieuwe’ beginnen. Dat gaat meestal met een ‘open hart’. Afscheid nemen, zeker van de medewerkers, lijkt daarentegen veel moeilijker om aan te kijken. Maar juist afscheid nemen heeft ook ‘open ogen’ nodig, beide. Daarom is het zo belangrijk om hen die moeten gaan, werkelijk in de ogen te kijken. Dat is de liefde in het afscheid nemen. Anders kunnen de blijvers niet blijven en de vertrekkers niet vertrekken. Op persoonlijk niveau kan je dit zien wanneer bijvoorbeeld een relatie of een dienstverband zijn bestemming heeft bereikt. (H)erkennen dat iets werkelijk aan zijn eind is gekomen, heeft veel kracht in zich en kan juist ruimte bieden voor een nieuwe stap of vorm, voor nieuwe vitaliteit.

Aan de potentie voorbij, niet (h)erkennen dat de bestemming is bereikt, werkt verzwakkend. Vaak zie je dat organisaties dan overgenomen worden of uit de markt gespeeld.

Op persoonlijk niveau worden mensen soms ziek of raken in een burn-out. Je zou kunnen zeggen dat de ‘emerging future’ als het ware zelf ingrijpt; Je zou het kunnen zien als een interventie van levenskracht, wanneer de uitnodiging om opgenomen te worden in levenskracht niet gehoord wordt.

Zijn er nog andere vormen van niet-geleefde potentie die kunen spelen in een relatie?

Absoluut. Volgens Ruud Knaapen, in zijn boek 'Coachen met paarden', is een andere mogelijkheid dat iemand door een gebeurtenis uit zijn verleden, innerlijk een belofte heeft gemaakt. Bijvoorbeeld: ‘ik zal er voor zorgen dat andere kinderen op deze wereld nooit meer honger kennen, zoals ik die heb gekend.’ Zo’n belofte werkt als het voorschot op een toekomst die je niet kan kennen. De volledige potentie wordt daar vastgezet in een belofte en zorgt ervoor dat de persoon in kwestie niet meer beschikbaar is voor bijvoorbeeld: een relatie. Een andere oorzaak van niet-geleefde potentie is een onbewuste loyaliteit aan anderen op de achtergrond die ook hun potentie niet volledig konden leven, soms juist door toedoen van daderschap in de eigen familie. En tenslotte zie je soms een angst om de potentie te leven alsof de vraagsteller bang is schade te berokkenen aan anderen wanneer hij/zij hun potentie volledig leven.

Dus mijn vraag in relatieproblematieken is steeds weer in de eerste plaats:

‘Is het verhaal verteld?’of met andere woorden: ‘Is de relatie op haar bestemming gekomen, of is ze al aan de potentie voorbij?’ Indien niet… dan kan de zoektocht naar disbalans bij beide partners afzonderlijk nog in vraag gesteld worden met een mogelijk positief resultaat, wanneer ze beiden bereid zijn hun persoonlijke disbalans onder ogen te zien en deze terug in balans te brengen. Ik hoop dat ik hiermee iets meer helderheid kunnen brengen in de betekenis van mijn vraag en is de vraag in een ietwat ruimere context belicht.

---

Donderdag 7 mei 2026

Ik dank de wijsheid van Ruud Knaepen en de vraagsteller om me de kans te geven om deze blog te schrijven. Hij stelde zijn vraag per mail, waardoor ze snel bij mij terecht kon komen.

Daarom wil ik ook nog met jullie delen dat vragen, bedenkingen, of contact nemen altijd kan via mijn emailadres riet@sjamaancoach.be

Op die manier kan 'EEN FLITS VAN INZICHT' nog meer, in verbinding, groeien.

Ik merk dat de beweging om te reageren, via de rechtstreekse mogelijkheid op de blog soms een struikelblok kan vormen, wat jammer is. Deze weg is misschien persoonlijker en directer.

Warme groet,

sjamaancoach.be