DOE IK ER NOG TOE ALS IK NIET MEEDOE AAN DE RATRACE?
- Riet Lenaerts
- 7 dagen geleden
- 9 minuten om te lezen
Herken je dat; je hebt al best veel boeken gelezen en weet nu dat het echt heel slim, gezond en beter is om een pauze te nemen. En toch… zodra je een pauze neemt, verschijnt er een kriebelig gevoel in je binnenste. Je voelt je schuldig. Zit jij zomaar een beetje lekker pauze te nemen omdat het zo in je boek stond: ‘Tweeënvijftig minuten werken, 17 minuten pauze nemen, terwijl de rest van de planeet zich te pletter loopt om de deadline te halen.
Dat betekent dat je op een werkdag van acht uur honderdzesendertig minuten pauze neemt? los van de eetpauze… neen echt, dat kan je toch niet maken! Toch?!
Het is een waarheid als een koe, we zijn verslaafd aan ‘doen’.
Weet je wat ik las? dat men aan de universiteit van Virginia in 2014, (even ter herinnering
dat is al twaalf jaar geleden), een onderzoek heeft gedaan waarbij proefpersonen in een lege ruimte werden geplaatst, zonder enige afleiding. Er werd hen verteld dat ze de mogelijkheid hadden om zichzelf een elektrische schok toe te dienen. Schrik niet, beste lezer, maar 67% van de mannen en 2% van de vrouwen maakten daar gebruik van, gewoonweg om ‘iets’ te doen te hebben.
Waarom willen we zoveel doen? Simpelweg omdat we er liever willen toe doen dan ertoe willen zijn. Niets is zo onverdraaglijk voor de mens als volledige rust.
We zijn bang om tekort te schieten, machteloos en leeg te worden; beweging is onze natuur en algehele rust staat gelijk aan dood. Dat schreef althans de zeventiende-eeuwse denker Blaise Pascal al. Alle ellende komt daaruit voort dat een mens niet gewoon rustig met zichzelf in een kamer kan zijn. Mijn partner vindt het best moeilijk om in de loop van de dag eens even rustig op een stoel te gaan zitten als ik nog aan het werk ben… hij voelt zich dan schuldig… en het gekke is… ikzelf herken dat gevoel ook! Wat zit daar dan achter?
Tijd, lijkt mij, om dat soort schuldgevoel wat nader te onderzoeken.
Laat het me in deze, bij mezelf houden. Ik neem een pauze terwijl mijn partner duidelijk nog aan het werk is. Er ontstaat een emotie; Ik voel me een beetje schuldig. Da’s al interessant want…‘schuld-gevoel’ is helemaal geen emotie! Omdat het woord ‘gevoel’ in het woord verborgen zit denk ik dat het een emotie is, maar… als ik een laagje dieper zak, besef ik dat het hier eerder om een interpretatie of zelfs een oordeel gaat! Als ik me afvraag wat ik dan ervaar als ik een pauze neem, waarvan ik denk dat het niet ok is dat ik ze neem, schrik ik haast van de hoeveelheid aan ervaringen die ik dan kan opdoen: onzeker, egoïstisch, gegeneerd, verward, zenuwachtig, rusteloos, eenzaam, lastig, geprikkeld, knorrig, kwaad of onbehaaglijk. Maar ik besef ook dat er, op een diepere laag, wellicht een aantal ‘behoeften’ kunnen schuilen die zich stilaan... één voor één beginnen te tonen: De behoefte aan betekenis, beweging, zien en gezien worden… Ik besef dan dat ik op zoek moet gaan naar mijn diepere betekenis, in plaats van mijn pauzes over te slaan. Zou het zomaar kunnen dat ik op jonge leeftijd nooit geleerd heb dat de pauzes erbij horen? Dat ik pas iemand was als ik presteerde? Dat pauze iets was voor luie mensen? Dat pauzes nutteloos waren en werken zou opleveren in het leven? Zou het daarom kunnen zijn dat ik me soms toch wel eens een ‘nobody’ voel als ik een pauze neem, me soms ‘eenzaam’ voel bij een pauze-tijd, terwijl ik daarentegen best wel in het reine ben met, bijvoorbeeld 'alleen zijn'. Dat kan zelfs echt goed doen.
Het vreemde is dat ik ook in mijn praktijk best wel wat mensen ontmoet die, zonder probleem alleen kunnen zijn, maar het lastig vinden om een pauze te nemen. Het voelt aan alsof alleen zijn, iets is van de persoon zelf, terwijl het begrip ‘pauze nemen’ gelijk staat aan=niet ok, en aangeleerd gedrag is. Dit klinkt misschien grappig, maar ik heb in een eerste stadium geleerd om mezelf los te koppelen van het beladen woord ‘pauze’.
Ik noem het nu: ‘een retraite’ nemen. Ik sta hier ook bewust bij stil en zeg tegen mezelf:
‘ik weet dat je bang bent, maar het is niet eng. Je mag er zijn. Je wordt gezien. Neem je tijd, ontvang je ruimte. Er is genoeg voor jou vandaag, al ren je NIET van hot naar her. Ontdek het leven maar weer opnieuw.’ En als ik dat allemaal niet aan mezelf wil verkopen, zeg ik tegen mezelf, zonder mankeren, de uitspraak van de Franse boer Roland, die het hooi voor onze paarden brengt en die, wat mij betreft, korter wijzer en directer is dan de uitspraken van alle wijsgeren bij elkaar:
‘Je n’ai pas encore fini, mais je vais quand même m’arrêter un instant!’
En laat me voor de duidelijkheid toch ook zeggen dat ik vrienden heb die van zichzelf zeggen dat ze bijzonder 'goed lui kunnen zijn', waarmee ze vrij vertaald willen zeggen, dat ze zonder enige schroom kortere of langere pauzes durven nemen. Zij volgen de filosofie van de op thermiek zwevende buizerd, wiens medicijn is:'Ik leer je de filosofie van luiheid.'
'Maar voor mensen zoals ik, is het nog steeds een rustles om 'mijn dag te beoordelen naar wat ik zaai, in plaats van oogst – en ruimte maak om te ontdekken wat daaruit kan voortkomen.'
Ik ontmoette deze uitspraak voor het eerst in één van de boeken van Thich Nhat Hanh.
Hij heeft deze spreuk tot één van zijn belangrijkste leefregels gemaakt. Als Vietnamese boeddhistische monnik, vredesactivist, dichter en schrijver heeft hij destijds, tijdens de Vietnamoorlog, tal van dorpen zien plat branden en evenveel heeft hij er ook terug mee helpen opbouwen. Maar op een bepaald ogenblik vond hij dat hij de wereld moest duidelijk maken dat deze wrede oorlog niet door de monikken, noch door het volk werd gesteund. Omdat noch Vietnam, noch de VS hem wilden toelaten vanwege het feit dat hij weigerde partij te kiezen voor hun beider denkwijzen en handelen, kwam hij terecht in Frankrijk, in de Dordogne, waar hij als balling een gemeenschap gebaseerd op liefde, heeft opgezet. Deze gemeenschap is in Frankrijk uitgegroeid tot een bijzonder groot, actief dorp:
‘PLUM VILLAGE’. Eind 2018 kreeg hij de toelating om terug te keren naar zijn geboortedorp in Vietnam waar hij op 22 januari 2022 om 00:00, op zijn 95e stierf. Thich heeft veel gereisd zeer veel gesproken en voor vrede gestapt, maar zelden heeft hij de fantastische vruchten van zijn werk gezien. Hij besloot daarom als monnik al vrij vroeg om het zaaien van ‘liefde’ als een van zijn belangrijkste taken te zien. Zijn woorden raakten mij destijds, waardoor ik mezelf de vraag heb gesteld: ‘Kan ik gewoon rustig blijven ‘zaaien’of wil ik, zoals een chinees spreekwoord zegt: ‘aan de rijst trekken om hem te laten groeien?’
Wat ik in die fase leerde was dat een zaaimentaliteit leuk is, maar dat je ook het grotere plaatje moet kunnen scherp zetten, of je kan jezelf helemaal leeggeven, wat ertoe geleid heeft dat ik begreep dat het erom gaat, om zaaien en oogsten ‘goed’ te combineren.
Oogsten na zaaien is goed. Het hoort bij gezond ondernemerschap om te ontdekken hoe jouw inspanningen opbrengst kunnen geven, zolang je niet doorschiet in de prestatiemodus, want daar ontstaat de druk en het gevoel van minder vreugde te beleven aan je werk. Ikzelf merkte dat hoe meer ik wilde oogsten, hoe minder tevreden ik leek.
Ik wilde zelfs nog meer. Maar één keer dat je vastzit in oogsten, is rusten vaak geen optie meer. Er valt namelijk altijd meer te oogsten en een mens is zo angstig als alles waaraan hij gehecht is.
En om deze blogverdieping te eindigen, wil ik jouw lezer toch nog even meenemen naar wat mijn grootste leraren, de paarden ons kunnen leren. We werken in Frankrijk en België, zowel voor individuen als voor bedrijven met ‘Natural Horsemanship’. Dat betekent dat je grondwerk doet en/of leert paardrijden op een natuurlijke manier. Voor zij die leren rijden betekent dat, dat je eerst je paard goed leert kennen, voordat je op zijn rug gaat zitten en wanneer je vervolgens gaat rijden, begin je zonder zadel. Een Belgische paardenvriend van wie ik veel heb geleerd, leert je te luisteren naar je paard, zodat je het kan sturen met je adem, je buik, je heupen... Paarden zijn heel gevoelige dieren en met een simpele beweging of de manier waarop je ademt, kan je hun grote lijf in beweging krijgen.
Het werk met de paarden was destijds en is voor mij ook nu nog een nieuwe manier van leidinggeven aan iets wat groter is dan mezelf. Mijn core business met de paarden is grondwerk en systemisch werk.
Om je een voorbeeld te geven: Het grondwerk met een vrouwelijke klant, startte met de opdracht om zonder woorden een paard in vrijheid, in de ruime cirkel om haar heen te laten lopen; eerst in stap, daarna in draf en tenslotte in galop om uiteindelijk het meesterschap te krijgen over de richting van de beweging van het paard, niet over het paard zelf.
De meest mensen en ook deze dame startte met tegen het paard te praten alsof ze op stap was met haar hond… toen dat niet lukte, ging ze luider praten en uitleg met veel woorden geven, maw alsof een paard een mens is en toen vertelde ze me, met een geforceerde glimlach, dat ze begreep waarom sommige mensen misschien wel een zweepje of een touw vroegen. Vaak sta ik dan glimlachend te kijken naar de goed bedoelde handelingen, zonder succes. ‘Doe je dit in je werk ook zo?’ vraag ik dan na een tijdje. ‘En loop je dan ook steeds hetzelfde rondje, óók al weet je dat het niet werkt?’ -Zonder stop- of antwoord, herbegon ze terug hetzelfde rondje te lopen met dezelfde middelen, waarvan ze al wist dat ze niet werkten.
De eerste time-out zei ik alleen: ‘Je zit in je hoofd… je wil te graag resultaat zien.’
En ik kan je garanderen dat ze toen, zoals de meeste deelnemers, wèl stopte en bevestigde dat ze inderdaad ook op haar werk bezig bleef met het bedenken van strategieën en dat als ze resultaat wilde zien, haar lichaam nog ALLEEN bestond uit haar hoofd en constant
AAN-staan. Ze vertelde me dat ze inderdaad bezig was met het bedenken van strategieën en oplossingen om de boel in beweging te krijgen, maar dat ze ook wel zag dat het averechts werkte en veel energie van haar vroeg. Het gesprek dat nadien volgde ging over perfectionisme, de mind, vasthouden aan het oude, zaaien versus oogsten, durven stoppen en voelen, enz… Toen ze vertrok zei ze ze dat het duidelijk was, dat de thema’s met het paard ook de thema’s waren die in haar leven speelden: De mind op nummer één zetten, het doel op nummer één zetten, verslaafd worden aan 'oogsten', korte termijndenken…over zó vastziten in oogsten, dat rusten vaak niet eens meer gezien wordt als een mogelijke optie voor succes. Toen ze de volgende les begon, zei ze me dat ze besloten had dat alles mocht mislukken, dat ze vooral contact wilde maken met het paard zelf; voelen, ademen en er zijn. Je raadt het al, wie er in draf rondjes om haar heen rende. Het was duidelijk dat het haar een bevrijdend plezier bezorgde.
Lieve lezer, ben jij vooral trots op je oogst, of op datgene wat jij zaait? Sta jij altijd 'aan',
of neem je bewust pauzes om de ander te ontdekken in zijn of haar zijn? Er te zijn voor anderen ipv voor 'het oogsten'? Of ben je op zoek naar een gezonde balans? Kan je ‘spelen’ met zaaien en oogsten? Zonder ze tegen elkaar uit te spelen?
Als je vraag nu is: ‘Waaraan kan ik merken of ze in balans zijn?
Dan moet ik antwoorden: 'Je kan het ontdekken in alle facetten in je leven. Ben je op je werk alleen trots op behaalde resultaten en producten, of ben je vooral trots op je team? Ben jij blij met wat je kinderen presteren of ben je blij met je kinderen zelf? Ben je pas blij met je huis wanneer het helemaal in orde is, of kun je ook genieten van een huis dat nog niet helemaal klaar is?- en zie je de mogelijkheden? Ben je blij met succesvolle vrienden, of ben je gewoon blij met wie ze zijn? Hoe ga je om met mensen die niet succesvol zijn? Beoordeel je mensen op hun oogst of op de mogelijkheden die ze hebben vanuit wie ze zijn?' En tenslotte de hamvraag van deze blog… en misschien zelfs de volgende...
‘DURF JIJ ONBEREIKBAAR ZIJN OM BESCHIKBAAR TE ZIJN?’
Donderdag 16 juli 2026
Met dank aan iedere lezer die met mij op zoek wil gaan naar of we er nog toe doen als we niet meedoen met de ratrace en de uitdaging durven aangaan om de vraag te beantwoorden: ‘Durf jij onbereikbaar zijn om BESCHIKBAAR te zijn?
Volgende week wil ik dit thema nog verder uitdiepen, door op zoek te gaan naar waarvoor jij en ik nog beschikbaar zijn, maar ook om onze ‘afleidingen’ te ontmaskeren, want er zijn, in mijn leven alvast, best veel zaken die me kunnen afleiden van ‘het goud van mijn dag’.
Hoe groter de familie hoe beter, dus wil je onze zoektocht (blog) delen… dan kan ik dat alleen maar fijn vinden en er dankbaar voor zijn.
Maar hoedanook ben ik iedere week weer, oprecht dankbaar, voor jullie aanwezigheid.
Warme groet,
Opmerkingen