BLAME IT ALL ON ‘THE ONE’
- Riet Lenaerts
- 9 jul
- 7 minuten om te lezen
Dit is de memorabele uitspraak van de boeddhistische monnik Pema Chödrön, die probeert de oosterse kennis aansprekelijk te maken voor de westerse wereld. Zij heeft een massa boeken op haar naam staan, en geeft over de hele wereld lezingen, meditatiecursussen en retraites. Deze vrouw heeft bij mij destijds een FLITS VAN INZICHT veroorzaakt, via een documentaire die ik zag over één van haar retraites die ze ergens in de wereld gaf voor zo’n honderdtal deelnemers. De retraite verliep over drie dagen Op dag één kon ieder die van zichzelf vond dat hij of zij in een ‘lijden’ zat dat hem of haar aangedaan wasdoor ‘de ander’of het ‘andere’, over dat lijden vertellen. De complexiteit van veel van deze verhalen was soms enorm.
Dag twee begon Pema Chödrön haar lezing met de zin:
‘Today’s topic is: Blame it all on the ONE’, waarmee ze een hele dag lang, de verhalen van dag één herkaderde naar de essentie dat niet ‘de ander’ ons lijden veroorzaakt, maar dat wij onszelf ons lijden aandoen omdat schuldgevoelens, piekeren over het verleden of de toekomst, angst lijden voor dingen die wel of niet kunnen gebeuren, verwachtingen die niet zijn uitgekomen, allemaal behoren tot de gevoelens, de subjectieve ervaringen van sensaties en dus deel uitmaken van een domein dat wij kunnen en dienen te beheren, terwijl emoties , hoe intens ook van korte duur zijn en het zijn reacties op specifieke gebeurtenissen.
De natuurlijke cyclus van een emotie is 90 seconden. Uiteraard ga ik hier niet beweren dat er niet zoiets bestaat als een twighlightzone in het geval van stemmingen die kunnen bestaan uit langdurige emotionele toestanden.
Maar, mijn FLITS VAN INZICHT, kwam vooral toen een Mexicaanse deelnemer na afloop van de dag naar haar toestapte en vroeg: ‘Pema, why do you blame it all on ‘Juan’? ’waarop Pema, in alle rust en met de glimlach vroeg of de man soms ‘Juan’ heette, waarna ze met dezelfde warme glimlach uitlegde dat ze niet zei: ‘Blame it all on ‘Juan’, maar…
‘blame it all on THE ONE’, of vrij vertaald: Leg in deze, de schuld bij jezelf, of nog beter,:
Leg de verantwoordelijkheid bij jezelf.’
Net die humoristische scène heeft gemaakt dat wat best uit een diepere laag kwam, mij plots zo bijbleef dat ik ook de inhoud van de derde dag wilde kennen… en toen begreep ik pas echt wat ze wilde meegeven. Wij mensen maken alles complex, of zoals ik iedere dag, wel twintig keer, hier in Frankrijk hoor: ‘Aujourd’hui, la vie est tellement compliquée of… tout est trop compliqué! Maar Volgens Péma Chödrön, die ondertussen 89 jaar is, is het de mens die al deze complexiteit veroorzaakt. Voor haar gaat het er niet om hoe je leven er NU uitziet,
(de buitenkant), maar hoe het voelt (de binnenkant), de kant waar, toevallig of niet, wij verantwoordelijkheid dragen, tenzij we blijven hangen aan de oppervlaktelagen van ons gevoelsleven, waardoor we in het moeras van slachtofferschap terecht komen.
Maar als je niet gaat lopen van je kwetsbare gevoel, maar erbij blijft, of het nu komt vanuit ‘the good, the bad or the ugly,’ dan kom je al snel in een andere laag terecht die je toegang geeft tot het inzicht dat HET LEVEN wat jij gevraagd hebt en gekregen hebt hier op aarde, alleen maar wil dat je dat LEVEN LEEFT, VIA HET OPDOEN VAN ERVARINGEN. En ervaringen opdoen… KAN JE ALLEEN VIA DE ANDER, of HET ANDERE. Hoe jij je verhoudt ten opzichte van, welke ervaring dan ook, zal het gevoel of de kleur aannemen die jij bepaalt.
Of je kiest voor het moeras of je begrijpt dat het leven eigenlijk héél eenvoudig is en absoluut niet zo moeilijk als wij het maken. Een ervaring is ‘oordeelloos’. Het is één van de zovelen die je iedere dag, een leven lang krijgt, op zovele plaatsen en in zoveel domeinen. De ervaring kan fijn zijn of niet fijn zijn.
Het is aan ons om dan te begrijpen dat je gewoon ‘het leven aan het leven bent’ en je verhoudt tegenover ‘een ervaring’, zoals gezegd: één van de velen’ waar je misschien al verschillende levens tegenaan loopt en telkens weer botst op hetzelfde gevoel. De inkleuring die wij daarbij maken, is de keuze die WIJ maken. ‘Goed bezig’ zou je dus kunnen zeggen….
Maar, zolang IK het gevoel heb dat IK niet goed genoeg ben of tekort schiet… dat IK altijd de verkeerde mensen en relaties op mijn pad gedropt krijg, waarvan ik het gevoel heb dat ze mij niet respecteren of mij niet laten zijn wie ik ben… zal ik mogelijk hetzelfde gevoel ervaren als in al die andere levens en daar dan ook, zoals in al die andere levens, naar handelen. Misschien ben je het zat om dat soort mensen nog te frequenteren. Maar als je deze ervaring een plaats geef en ze niet wegduwt of wegtrapt, de ‘blame it on the one’-oefening doet, dan doe je misschien wel de ervaring op dat JIJ wel ECHT in jezelf gelooft en dat JIJ eigenlijk geen erkenning van anderen nodig hebt… dat JIJ doet waar jij in gelooft en wie jij wil zijn, een vrije geest. Iets in mij zegt… dat er dan andere deuren kunnen opengaan en de ervaring zal veranderen.
Wil je wat meer over deze bijzondere vrouw te weten komen?
Hoe werd zij uiteindelijk een lichtend voorbeeld? Lees dan nog even verder…
‘Films kijken, joints roken, geen enkele vorm van entertainment hielp haar alle nare gevoelens te verdringen.” Je zou het niet zeggen, maar dit gaat over een van de meest geliefde leraren van dit moment, Pema Chödrön. Hoe zag haar weg van daar naar hier eruit?
Gestrand huwelijk
Pema Chödrön, een Amerikaanse non in de Tibetaanse Vajrayana-traditie van Chögyam Trungpa Rinpoche (Shambala), vertelt mensen vaak over de gebeurtenis in haar leven die haar wereld op zijn grondvesten deed schudden. Tot haar 36e jaar was Pema Chödrön, toen heette zij nog gewoon Deirdre Blomfield-Brown, lerares op een basisschool. Na het strandden van haar eerste huwelijk trouwde ze opnieuw en samen met haar twee kinderen leefden zij al acht jaar gelukkig samen. Alles veranderde echter toen haar man op een dag thuiskwam van zijn werk. Hij vertelt haar dat hij een relatie met een andere vrouw heeft en wil scheiden. Deirdre is diep geschokt en weet niet wat ze moet doen. Zoals zij het zelf zo treffend beschrijft: ‘de grond zakte onder mijn voeten vandaan, op zo’n moment is de werkelijkheid niet meer zoals je altijd dacht dat hij was’.
Pema vertelt in een interview dat ze haar man echt haatte destijds: beelden waarin ze hem de nek omdraait willen maar niet uit haar hoofd. Films kijken, joints roken, geen enkele entertainment-methode die voorheen zo goed werkte, hielp echter om alle nare gevoelens te verdringen. Vanaf dat moment gaat ze daarom op zoek naar andere manieren om te leren omgaan met haar verdriet en de enorme woede die ze voor haar ex-man voelt. Het is het begint van haar spirituele pad, waarin ze verschillende therapieen en spirituele bewegingen bezoekt.
Pema in een notendop. Vlak na haar traumatische scheidig krijgt Pema Chödrön – toen nog Deirdre Blomfield-Brown – een artikel van Chögyam Trungpa Rinpoche onder ogen. Hij schrijft dat negativiteit – de gevoelens en gedachtes die ontstaan uit een ontevredenheid met de huidige situatie – an sich niet problematisch is. Het échte probleem ontstaat pas als we niet gewoon aanwezig blijven bij deze gevoelens en gedachtes, maar ze willen vermijden, wegstoppen of toedekken. Deirdre is geraakt door Trungpa Rinpoches woorden en vanaf 1972 wordt zij zijn leerling. Haar toewijding is intens, want in 1974 besluit ze non te worden en in 1981 wordt zij in Hong Kong als eerste Amerikaanse vrouw tot non geordineerd in de Vajrayana-traditie. Na het overlijden van Trungpa Rinpoche in 1987 richt Pema Chödrön zich tot de jonge Tibetaans boeddhistische leraar Kongtrul Rinpoche voor onderwijs. Enkele jaren later helpt Pema Chödrön, Trungpa Rinpoche met het opzetten van het eerste Tibetaans Boeddhistische klooster voor Westerse mannen en vrouwen in Noord-Amerika, Gampo Abdij. Pema begint met het schrijven van boeken over Boeddhisme, geeft lezingen en meditatiecursussen. Haar heldere en warme verhalen spreken mensen aan, en haar dharmtalks trekken volle zalen.
GrondeloosheidPema groeit uit tot een geliefde leraar en haar boeken gaan als warme broodjes over de toonbank. Een van haar belangrijkste boodschappen gaat over het omarmen van de onzekerheid en de grondeloosheid van het bestaan. Net zoals Pema tijdens haar tweede scheiding zelf meemaakte, schrijft zij in haar boek Bevrijd jezelf van angsten en oude gewoonten over onze diepgewortelde neiging om in situaties die onzeker of pijnlijk zijn, altijd maar op zoek te gaan naar afleiding. Als we de situatie even niet meer in de hand hebben, of simpelweg alleen al als we ons vervelen, doen we er alles aan om maar niet in het huidige moment aanwezig te hoeven zijn. We voelen ons dan bijvoorbeeld heel depressief en kijken alleen nog maar tv. Andere keren worden we woedend en geven anderen de schuld van onze situatie. Soms eten en drinken we totdat we erbij neervallen. We willen koste wat kost ongemakkelijke situaties vermijden.
In plaats van weg te rennen voor onze angst, kunnen we ook bevriend worden met onszelf, schrijft Pema Chödrön. “Als we opmerken wanneer we verstrikt raken in situaties, wanneer het nog slechts een verkramping is, een licht terugwijken, een beginnend gevoel van innerlijke woede, is er nog iets mee te doen. Dan kunnen we nog nieuwsgierig blijven naar deze neiging om de dingen te doen zoals we ze gewoonlijk doen, de neiging om het zich steeds herhalende patroon verder te voeden en versterken. Nu kun je de onderliggende onzekerheid die inherent is aan een veranderende tijdelijke wereld voelen.” De bron van onbehagen, onze bezorgdheid en onrust, is volgens Pema Chödrön namelijk het onvervulbare verlangen naar eeuwigdurende zekerheid en veiligheid, naar iets waar we ons aan vast willen klampen.
Leer de jeuk kennen‘Ons verdriet, onze pijn, ons lijden. Het zijn allemaal gevoelens en emoties die we met alle mensen om ons heen delen,’ schrijft Pema Chödrön in een van haar boeken.’Als we dit begrijpen kunnen we ons hart openen. We beginnen groter te denken, in plaats van ineen te krimpen. We kunnen ons verbinden met mensen om ons heen omdat we begrijpen dat we allemaal in het zelfde schuitje zitten.’ En in een interview met Oprah Winfrey legt Pema uit: ‘Het draait allemaal om je over te geven aan het moment, of het nu pijnlijk of aangenaam is. Die openheid tovert een glimlach op mijn gezicht, het gevoel van blijdschap dat ik er gewoon ben. En als het pijnlijk wordt, is dat niet alsof er een grote fout is gemaakt of zo. Het komt gewoon en gaat weer weg.’
‘Ach ja. Zo simpel kan het zijn.’
Donderdag 9 juli 2026
Met dank aan Pema Chödrön. Hoop dat het jou ook kan inspireren.
♥️