DE KROMME LOGICA VAN PERFECTIONISME

'Wat heel moeilijk is, en erg helpt, is niet langer proberen perfect

te zijn, maar proberen jezelf te zijn' – Anna Quindlen

Als je een bepaald patroon eenmaal ziet, kan je het niet meer negeren. Echt niet: Ik heb het zelf geprobeerd. En wanneer hetzelfde patroon zich steeds weer herhaalt, kan je ook niet meer doen alsof het slechts toeval is. Hoe ik bijvoorbeeld ook mijn best doe, ik stel altijd uit. Wanneer ik bijvoorbeeld wil schrijven, slaag ik er keer op keer in om dat voor me uit te schuiven, door eerst het hele huis op te ruimen en veel te veel tijd te besteden aan het beantwoorden van mails, berichtjes of telefoons. Of ik merk hoe dringend ik Truffe, onze hond, buiten een kambeurt moet gaan geven of moet gaan checken of alles ok is met de paarden… Elke keer weer.

Een van de redenen waarom het onmogelijk is om patronen te negeren, is dat onze hersenen erop gebouwd zijn om ernaar te speuren en er een betekenis aan te geven. De mens is, zo voel en denk ik, ‘een betekenis-gevende diersoort.’ En hoewel ik dat lang niet altijd even leuk vind, zijn mijn hersenen in dat opzicht extra ontwikkeld. Ik heb ze er jarenlang op getraind en ik heb er uiteindelijk zelfs mijn beroep van gemaakt.

Nu zie ik dat op een liefdevolle manier mijn en jouw eigen verhaal onder ogen zien, misschien wel het moedigste is wat jij en ik ooit zullen doen. Let wel, het is vaak moeilijk om je eigen verhaal onder ogen te zien, maar mijn perceptie, na al die jaren is, dat het lang niet zo moeilijk is als er je hele leven voor weglopen.

Als mens wil je niet graag -onaf- zijn. We willen zo graag -af- zijn en dus stoppen we liefst alles in hokjes en vakjes. We stofzuigen even en het stof is weg, toch? Daarom zijn gewoontes zo fijn; ze helpen je de boel op te ruimen of te doen alsof wat is, er niet meer is… ook al weet je dat het terugkomt. De echte vraag is alleen: ‘Hoe ga je dan het verval tegen?’ Zou dat zomaar kunnen gebeuren door de durf te hebben om on-af te zijn en bereid te zijn een leven lang te leren… ook al gaat het om onze ‘perfectiedrang.’ In de praktijk vertellen klanten me dat ze ‘lijden aan perfectie’, een aantal van mijn vriendinnen zijn er ook van overtuigd dat ze ‘lijden aan perfectie’. Ze willen er met stellige zekerheid van af… tot ik vanuit het principe van ‘volgen en leiden’, hen vraag om even te bedenken hoe moeilijk het is om ‘zelfacceptatie’ te ontwikkelen in onze perfectionistische maatschappij en hoezeer onze behoefte erbij te horen in onze hersenen ingebakken zit… en dat het dus geen wonder is dat we heel ons leven ons best doen om ons aan te passen en goedkeuring te krijgen… dat het heel begrijpbaar en zelfs algemeen aanvaardbaar is, dat we kiezen om het ons gemakkelijker te maken. Het is veel gemakkelijker om te zeggen: ‘ik wil alles en iedereen zijn die jij wil dat ik ben, zolang ik maar het gevoel heb dat ik erbij hoor.’ Of het nu gaat om kliekvorming of roddelen, we doen overal aan mee als we denken dat we daarmee onze behoefte om erbij te horen kunnen bevredigen. Deze aanzet is voor de meesten nog wel te containen en te verteren.

Het wordt wel al een beetje spannender als ik uitleg dat de behoefte om erbij te horen, een aangeboren menselijk verlangen is om deel uit te maken van een groter geheel. Omdat dit zo’n primaire behoefte is, proberen we daar vaak aan te voldoen door ons aan te passen en te streven naar goedkeuring maar in plaats dat dat helpt, staat dat het gevoel erbij te horen eerder in de weg. We horen er namelijk pas echt bij wanneer we ons authentieke,

‘imperfecte zelf ‘aan de wereld laten zien en dat betekent dat ons gevoel erbij te horen, niet groter kan zijn dan de mate waarin we onszelf accepteren. Toen mijn spirituele leraar destijds deze wijsheid met me deelde, kan ik je verzekeren dat dat een ‘FLITS VAN INZICHT’ bij me veroorzaakte. Ze had de uitspraak ook niet zelf uitgevonden, maar op haar beurt geleerd van

Maya Angelou:

‘ERBIJ HOREN kan je pas echt -voelen- wanneer je je authentieke gezicht laat zien en wordt geaccepteerd om wie JIJ bent, zonder dat je aanpassingen moet doen om er te mogen en/of te kunnen bij-horen.’

Het is niet zo moeilijk meer om, eens je dit begrepen hebt, je ook inziet dat alles dus begint met de durf om naar jezelf te kijken. Pas wanneer we er klaar voor zijn om ons te verdiepen in onze duistere kant, zullen we de oneindige kracht van onze lichte kant ontdekken.

Naar mijn gevoel dienen we als we willen weten waarom we allemaal zo bang zijn om onze ware kant te laten zien en te kennen, proberen om inzicht te krijgen in de macht van schaamte en angst. Als we niet bestand zijn tegen de kwelduivels van ‘nooit goed genoeg’ en ‘wie denk je wel dat je bent’, kunnen we niet verder.

Akkoord, we kunnen over moed, liefde voor onszelf en compassie praten totdat we klinken als een winkel vol bemoedigende wenskaarten, maar als we niet bereid zijn om een eerlijk gesprek te voeren over wat er ons in de weg staat om deze dingen in ons achterkeukentje in de praktijk te brengen, zullen we nooit veranderen. Nooit van ons leven. Zijn moed, compassie en verbondenheid ‘de geschenken’ van imperfectie of eerder ‘de kwelduivels’

van perfectie? Moed klinkt natuurlijk prachtig, maar we zullen wel moeten praten over wat daarvoor nodig is, namelijk niet langer vasthouden aan wat anderen van ons vinden, en dat is voor de meesten van ons doodeng. Compassie is iets wat we allemaal willen maar zijn we ook -bereid- om te onderzoeken waarom grenzen stellen en ‘neen’ zeggen essentiële onderdelen zijn van compassie? Zijn we bijvoorbeeld zelf bereid om ‘nee’ te zeggen, ook al stellen we daarmee iemand teleur? Verbondenheid is een essentieel onderdeel van een bezield leven, maar zelfacceptatie staat op de eerste plaats. Lieve lezer, we kennen mekaar stilaan al een tijdje en ik weet dat jij en ik eens we open staan voor de -Wat- vraag, willen overgaan naar de -Hoe-vraag. Ondertussen weten jullie ook al van me dat ik, op de één of andere manier, een heler van woorden ben. Ik probeer belangrijke woorden, die vandaag hun inhoud niet meer mogen dienen, terug te brengen bij hun oorspronkelijke waardevolle inhoud. En dat is ook wat ik samen met jou wil doen met de ‘sleutel-woorden’ die ons terug kunnen brengen bij onze unieke authenticiteit die in staat is een onderscheid te maken tussen ‘een gezonde inspanning’ en ‘perfectionisme’ dat zo schadelijk is, omdat perfectie domweg niet bestaat. Het dient alleen maar, het al even onhaalbare doel, dat we willen gezien worden als ‘perfect’. En het wordt een echte verslaving wanneer we te maken krijgen met schaamte, afkeuring en verwijten, want dan gaan we denken dat we niet perfect genoeg zijn. In plaats van dan vraagtekens te plaatsen bij: ‘de kromme logica van perfectie’, bijten we ons nog meer vast in onze inspanning om perfect te zijn. Om perfectionisme te overwinnen, zullen we moeten erkennen dat we gevoelig zijn voor universele menselijke ervaringen als schaamte, afkeuring en verwijten. Daarnaast zullen we schaamtebestendigheid en compassie met onszelf moeten ontwikkelen. Want pas als we onszelf liefdevoller en met meer compassie behandelen en beter bestand worden tegen schaamte, kunnen we onze imperfectie aanvaarden EN… AANVAARDING VAN ONZE IMPERFECTIE BELOONT ONS VERVOLGENS WEER RIJKELIJK MET MOED, COMPASSIE EN VERBONDENHEID.

En laten we tenslotte nog even terugkomen op onze sleutelwoorden:

MOED, COMPASSIE EN VERBONDENHEID.

MOED

De stam van het Engelse woord voor moed, courage is cor, het Latijnse woord voor hart. Lang geleden betekende courage: ‘zeggen wat je op je hart hebt’. In de loop der tijd is de betekenis veranderd en tegenwoordig is ‘courage hebben’: een synoniem geworden van heldhaftigheid. -Heldenmoed is belangrijk- Je zal me hier natuurlijk niet horen beweren dat we geen helden zouden nodig hebben, maar ik denk dat we een beetje vergeten zijn dat eerlijk en open praten over wie we zijn, over wat we voelen, en over onze ervaringen

(goed of slecht), ook een aspect is van moed. Doodgewone moed heeft te maken met je kwetsbaarheid op het spel zetten. En dat is in onze huidige wereld behoorlijk buitengewoon.

Weet je bijvoorbeeld hoe ontzettend moedig het is om: ‘IK snap het niet’ te zeggen wanneer je er zeker van bent dat iedereen om je heen het wel snapt?

COMPASSIE:

Het woord compassie stamt af van de Latijnse woorden cum en pati, die letterlijk

‘mede-lijden’ betekenen. Pema Chödron leert ons hierover dat we eerlijk moeten zijn over wanneer en hoe we ons afsluiten en het onszelf niet kwalijk moeten nemen: Bij het ontwikkelen van mededogen putten we dus uit onze hele ervaring: ons lijden, onze empathie, maar ook onze wreedheid en angst. In feite draait het bij compassie om acceptatie. Hoe beter we erin worden om onszelf en anderen te accepteren, zoals we en ze zijn, hoe compassievoller we worden. We kunnen anderen pas aanspreken op hun verantwoordelijkheid, als we in de eerste plaats in staat zijn om zelf onze grenzen beginnen te stellen.

VERBONDENHEID

Als we verbondenheid zien als de energie die overspringt tussen mensen, moeten we bedenken dat die energie twee kanten op moet kunnen!

Voor ons leven vol moed, compassie en verbondenheid moeten we de mensen om ons heen durven aankijken en zeggen: ‘Ik durf -onaf- zijn, ik ga er helemaal voor EN ik leer mijn leven lang.’

---

Donderdag 20 augustus 2026

 Lieve lezer, laten we eindigen met een eerste kleine onaf-actie:

Het helpt je om ’s morgens bij het wakker worden tegen jezelf te zeggen:

‘Vandaag is het goed genoeg als ik gewoon mijn best doe.’

Wat denk je? De mantra staat bij mij al op mijn bureau, zodat mijn mind me niet meteen weer op andere ideeën brengt. Eens een weekje iedere dag proberen?

Ik hoor je reactie graag.

sjamaancoach.be

riet@sjamaancoach.be