BEWUSTZIJN”, HOT-TOPIC OF SLEUTEL ?

Van 'ik ben bang' naar... 'ER IS ANGST'

Waarom erger ik me regelmatig als ik het woord: ‘BEWUSTZIJN’ hoor of zie voorbijkomen in een podcast, of blog? ‘Alles begint met bewustzijn’, ‘Leef vanuit je bewustzijn’, ‘Verhoog je bewustzijn’. Het klinkt allemaal goed, Maar ondanks dat ik voel dat dit woord wel met me resoneert, stoot het me ter tegelijkertijd af vanwege zijn vaagheid, die er stilaan maar zeker een alles omvattende container van maakt. Het hot-topic en marketinggehalte, belet me om het woord en zijn huidige lading nog bij elkaar te brengen tot dat, wat mij en anderen, kan laten groeien. Bewustzijn is, dacht ik, een ervaringswoord, maar het wordt vandaag meer en meer gebruikt als een statuswoord. Hoog tijd dus om na te gaan waarom ik me niet kan linken aan dit, vermoed ik, waardevol woord voor de toekomst van de mens. Misschien moet ik beginnen met wat ik er zelf bij ervaar. Dat toont zich, naar mijn gevoel, zoals bij de meest ‘waarde(n)-volle-woorden’in onze woordenschat, op verschillende lagen.

In mijn dagelijks leven, bijvoorbeeld, 'ervaar’ ik dat ik er ben? IK ben me ervan bewust dat dat zo is. Het is op deze laag als het ware, een ervaring: IK besta EN IK weet dat IK besta.

Vervolgens kom ik op de laag, die ik voor de gemakkelijkheid, even wil benoemen als

‘de spirituele laag’. Hier verschuift voor mij de betekekenis voor een eerste keer, want hier gaat het niet langer meer over de ervaring, maar veeleer over ‘Ik die merk dat er een ervaring is’. Ik merk dat ik ‘ervaar’ dat ik besta, of anders gezegd, we gaan van: 'ik voel angst, naar iets in mij ziet die angst, of van ik heb een gedachte naar ik merk die gedachte' enz… Hier wordt mijn bewustzijn dus niet gezien als inhoud (ervaring, gedachte, emotie), maar als ‘een soort van ruimte waarin die inhoud verschijnt.’ Ik word of ben dan DATGENE WAT emoties, ervaringen en gedachten waarneemt. Het is een soort ervaringsmatige verschuiving die ervoor kan zorgen dat ik mij minder identificeer met drama of problemen omdat dat wat is, niet langer samenvalt met wie IK denk te zijn.

OK, ik merk dat ik hierop blok omdat ik in podcasts en blogs (wellicht ook de mijne), geen definiëring krijg van hoe ze het woord bewustzijn, definiëren, of ze wijzen op bewustzijn als iets wat je eigenlijk alleen maar kan ervaren. Wanneer er woorden en zinnen komen als:

‘leef vanuit bewustzijn of ga meer in je bewustzijn…’, dan krijg ik al snel een gevoel dat het over marketingtaal gaat en niet over een ervarings-verschuiving.

En dan wordt het echt spannend, want dan kom ik op wat de diepste laag voor ons mischien wil betekenen. Bewustzijn is niet iets wat IK HEB – IK BEN een verschijningsvorm ín bewustzijn. Dan krijg je dus bijvoorbeeld: gedachten komen en gaan, maar bewustzijn zelf blijft de constante achtergrond en daar verschijnt dan ook voor het eerst dat andere ijkele woord: “ontwaken”— niet als iets mystieks, maar als het doorzien van die vergissing over identiteit. Je gaat me hier zeker niet horen zeggen dat het een makkelijke materie is, want het is natuurlijk ‘pittig EN hip” tegelijkertijd, omdat het raakt aan iets wat mensen direct kunnen ervaren, maar duidelijk lastig onder woorden kunnen brengen.

Ik probeer even te ervaren waar mijn innerlijk gegrom dan vandaan komt. Op welke aanname, allergie, of weerstand bots ik? ik bots op zinnen als: ‘Zij (de anderen dus), zijn nog niet zo ver,’ of ‘Ik leef vanuit een hoger bewustzijn’. Dat suggereert voor mij vrij snel morele superioriteit of om het wat netter te zeggen: het klinkt subtiel hiërarchisch en bovendien is het niet eens toetsbaar. Maw: zoals we met zijn allen weten, kan taal gebruikt worden om 

‘macht of identiteit’ op te bouwen in plaats van helderheid. Maar… eerlijkheidshalve moet ik toevoegen dat deze overgevoeligheid voor iemand die zich boven een andere wil zetten, er in mijn opvoeding met de paplepel is ingelepeld en ondertussen weet ik ook dat -diezelfde- taal ook net voor meer helderheid kan zorgen. Ik relativeer dus mijn gegrom…

Maar er blijven toch nog een paar andere hindernissen op het parcours zitten: Veel content blijft hangen in podcasts, retreats en mooie metaforen, terwijl relaties ondertussen stroef blijven lopen, conflicten vermeden worden en verantwoordelijkheid wordt omzeild en dat voelt dan weer voor mij… en wie weet misschien wel alleen voor mij, als een soort ontkoppeling van het gewone leven, het voelt dan eerder als een ‘vlucht’ dan als een verdieping en dat is niet meteen waar ik naar op zoek ben. En tenslotte loop ik ook nog regelmatig aan tegen, wat ik noem, spiritueel bypassgedrag, waarbij vergeten of overruled wordt dat het zomaar zou kunnen dat ALLES BEWUSTZIJN IS, dus ook boosheid, onrecht, of ‘pijn doet er niet toe-gedrag’. Voor mij sluit echt bewustzijn niets uit, ook het rauwe en ongemakkelijke niet, of zoals één van mijn leraren zegt: ‘The good, the bad and the ugly, it’s all part of life.’ Ik mag natuurlijk ook niet overdrijven, Je hoort me spiritualiteit hier niet afkraken, want mijn eigen bedje staat er te dicht bij. Misschien faalt spiritualiteit niet omdat ze TE diep gaat, maar omdat ze soms te snel gaat — voorbij het mens-zijn.

Als ik deze laatste paragraaf herlees, dan voel ik dat mijn hindernissen vooral liggen op het level van ‘waarden’, de aangeleerde en zij die misschien wel echt uit mijn missie en bewustzijn zijn ontstaan. Maar is dat een goede reden om het hele concept van de kaart te vegen? Neen natuurlijk niet. Dus moet ik verder zoeken, naar HOE kan ik BEWUSTZIJN praktisch onderzoeken, zonder zweverig te worden? Aangezien ik een ‘Aarde-anker ben voor Licht’, lijkt het me misschien niet slecht om een paar aardse, praktische handvaten aan al mijn mind-reflecties toe te voegen, niet?... In de eerste plaats voor mezelf, maar wie weet ook voor jou lieve lezer.

Oefening 1: Ervaring/bewustzijn

Hier wordt het interessant. Je hoeft niets te geloven — alleen te kijken, zonder oordeel en je hoeft niets in te vullen en zelfs nergens op in te gaan.

(telkens zo’n 30”)

Stel jezelf de vraag: ‘Wat weet ik zeker, vóór elk van de volgende uitspraken?

Je merkt: er is een lichaam (30”)→ waargenomen; er zijn gedachten (30”) → waargenomen

er is een emotie (30”)→ waargenomen

En dan… als ervaringsonderzoek.

Wie of Wat neemt dit waar?

Geen antwoord nodig. Alleen kijken.

Dat is naar mijn gevoel basis-bewustzijnsonderzoek in zijn puurste vorm.

Oefening 2: Identificatie herkennen/ervaringsverschuiving

Door de dag heen, vooral bij spanning of stress

Van: ‘Ik ben boos → naar: ‘er is boosheid merkbaar’

Van: Ik ben bang  → naar: ‘er is angst’

Met andere woorden: IK BEN niet die angst, de angst is ‘een ervaring’

Dit geeft je mogelijk minder samensmelting met wie je denkt te zijn,

meer ruimte en dus ook meer keuze.

In het beste geval word je niet afstandelijk, maar juist preciezer.

Oefening 3: Oefening 3/Bewustzijn als praktijk

Voorbeeld: Trigger =  de ingang

Nieuwe aanname zou dan kunnen zijn: Elke irritatie is goud.

Vraag niet: ‘Waarom ben jij zo?’

Maar: ‘Wat gebeurt er NU in mij?’

Dat is bewustzijn als praktijk, niet als concept.

Een vraag die hier voor mij dan wel uit voortvloeit is:

‘Kan BEWUSTZIJN bijdragen aan een respectvollere wereld?’ Bij deze vraag voel ik een unanieme heldere ‘JA’. Waarom? Omdat naar mijn gevoel, bewustzijn niet een soort

‘privé-verlichting’ is, het heeft ethische gevolgen, omdat je minder projecteert of althans minder ‘automatisch’ projecteert. Als je kan zien: ‘Dit is MIJN reactie’- of - dit is MIJN verhaal” dan hoeft de ander minder snel ‘de vijand’ te zijn, waardoor er mogelijk ruimte ontstaat tussen impuls en actie. Respect begint in deze dus… niet bij mooie waarden, op papier, maar bij onze vertraging.

Maw, kiezen voor menselijkheid vóór ‘gelijk willen hebben, maakt je minder dogmatisch, minder moralistisch, meer benaderbaar. Zou het kunnen dat we dan ook automatisch meer vanuit ons hart gaan leven en belanden we dan niet organisch bij dat andere, voorlopig TE omsluierde waarde(n)-volle woord: ‘ons Licht’. Want in dat geval kunnen we misschien wel gesprekken beginnen voeren vanuit wederzijds respect. En laat het NU net dat zijn wat we zowel op persoonlijk -als op wereldvlak- ZÓ hard nodig hebben, toch?

Concreet betekent dit eigenlijk voor jou en mij lieve lezer, een uitnodiging:

Om er niet op uit te zijn om ons te ‘upgraden ‘tot een beter mens dan de anderen, via de ‘ontwikkeling van bewustzijn’. Ik zou zelfs durven zeggen dat het eerder een kwestie is van jezelf sneller te betrappen, jezelf minder heilig te verklaren, je verantwoordelijkheid te nemen zonder zelfhaat en als kers op de taart, krijg je dan, paradoxaal genoeg, dat het mensen in je nabijheid veiliger maakt. En missschien met nog conretere woorden: Naar mijn gevoel is Bewustzijn, geen idee, maar aandacht – het vergroot je ego niet, maar het doorziet het, het maakt je niet boven anderen, maar eerder naast hen.

Het zou zomaar kunnen dat een respectvollere wereld niet ontstaat door meer overtuigingen, maar door meer ruimte tussen ervaring en reactie.

---

Vrijdag 6 maart 2026

Met dank lieve lezer dat je dit keer wilde kijken, voelen en reflecteren, als getuige van mijn eigen proces, van mijn  zoektocht naar de congruentie tussen de binnen en buitenkant van het woord BEWUSTZIJN. Misschien heb ik dat wel van mijn paarden geleerd, die worden net als ik nu in mijn leven, zenuwachtig als ze ervaren dat de binnenkant en de buitenkant van de mens waar zij tegenover staan, niet congruent is. Pas wanneer binnen en buiten zich herverbinden tot één, ontstaat er harmonie.

sjamaancoach.be